Anasayfa | Knye | Ariv 5 Ekim 2023, Perembe
Gndem: Kltr-
Sanat
Gndem: Hayat
40i Gndem Nbeti Ke
40PENCERE
Yakn Plan
Ahmet Aksoy
Amerikan Kbusu

zlence
Mehmet Harmanc
"36": Kifayetsiz Muhterisin Resmidir

[ Sinema -> Sine-sohbet ]

"Kasaba"dan "Uzak"lara...

01.04.2000 - 16:00

Trk sinemasnn en zgn isimlerinden biri Nuri Bilge Ceylan. Evin bir kesinde sessiz sessiz oynayan bir ocuu andryor, sonra o keden elinde ahane bir resimle kp, konuyu komuyu hayran ediyor; "Kasaba", "Mays Sknts", "Uzak"... Konumaya ksa cmlelerle baladk, zamanla paragraflar uzattk. Son filmi "Uzak" ile Cannes Film Festivali'nde Altn Palmiye iin yaracak olan (Not: Sz konusu film, yarmada Byk Jri dl'n kazand.) Ceylan, yle bir insan ki sanki boyac olsayd da, o ii farkl yapard; ayakkabc olsa da...


ok sk rportaj vermiyorsunuz; filmleriniz zerine konumak hounuza gitmiyor mu?

Asl tehlike hep ayn eyleri sylemeye balamak galiba, o zaman insan kendinden de sklyor.


Ayn ekilde dl trenlerinden de hazzetmiyorsunuz galiba?

Yok, sahneler hi benim ortamlarm deil. Ama tabii dl, filminizin tantmdr. Mesela Cannes Film Festivali'nde dl alan biri, bir sonraki filmine ok kolay yapmc bulabilir. Bir de para ksm varki ok rahatlatyor insan bir sonraki proje iin. dller ilahi adalet de deildir dier yandan, jrideki drt be kii deise, sonu da deiir. ok abartmamak lazm yani...


Sizin en byk geliriniz kazandnz dller mi?

Gieden de kazandmz bir miktar var, ama asl yurtd satlar nemli. Hem ticari satlar var, hem de televizyon satlar. Diyebilirim ki imdiye kadar hep bir sonraki filmime kalacak kadar para kazanabildim.


Son olarak stanbul Film Festivali'nde "En yi Ynetmen" ve "En yi Film" dllerinizi alrken, kazandnz para dlnn bir ksmn iki gen ksa filmciye armaan ettiinizi sylediniz. Kimdir bu insanlar?

Geen sene FSAK'n dzenledii ksa film yarmasnda tek seiciydim ve bir sre kararsz kaldktan sonra bu iki gencin ektikleri filme dl vermemitim. Birtakm teknik sorunlar olduunu dnmtm. Belgesel dalnda katlmlard ve kimsenin suu olmad halde paralanmak zorunda kalan bir aileden bahsediyorlard. Zamanla bu film benim iime oturdu; ok dokunakl gelmeye balad, hatta bir yl gemesine ramen aklmdan kmad. Bir sululuk duygusuyla FSAK'tan filmi tekrar isteyip izledim ve ok beendim. te bu yzden de, bir sonraki projelerinde katks olsun diye dlm onlarla paylamak istedim. Onlar da gazetelerden renip arayarak teekkr ettiler. u anda da bir film yapmak zerelermi ve maddi skntlar varm. Yerine oturmu gibi geldi bana.


Filmlerinizde oyuncu kadrosunun byk ksmn yaknlarnz, akrabalarnz, dostlarnz oluturuyor. Bunun avantajlar olduu muhakkak, ama sette dezavantajlar da var m?

Var tabii, bir kere profesyonel oyuncularla daha sistematik bir alma yrtebiliyorsunuz. Ama yaknlarnz, aradaki hukuku ve samimiyeti kullanarak bazen fazla naz yapabiliyor. Bakalarna msaade etmeyeceim eylere izin vermek zornuda kalabiliyorum. Mesela tam oynama zaman geldiinde annem kp "ben bu rol oynamam imdi" deyiveriyor.


Profesyonel oyuncularla almak sinema dilinize de uymuyor gibi. Srekli etraf kolaan eder halde mi dolayorsunuz kendinize oyuncu bulmak iin yakn evrenizden? Yaknlarnz bitince yeni birilerini mi "kefedeceksiniz"?

Dorusu kefetmek istiyorum. Etrafmda tavrlarn hareketlerini anlaml bulduum insanlara kar duyarlymdr; btn ynetmenler gibi herhalde. Mesela geenlerde kzkardeim evinde tadilat yaptryordu. Evinde alan ustadan bahsetti bana, hemen gidip grmek, tanmak istedim. Tannca da gerekten etkilendim.


Filmlerinizde bu kadar kendi hayatnzdan gerek kiileri n plana karrken, diyelim son filminiz "Uzak" ne kadar otobiyografik?

nann ben de bilmiyorum. Oturup tek tek sahneleri dnrsem belki karabilirim, otobiyografik ok ey var, ama ayrmak zor. Arkadalarmn hayatlar, benim gemiim, gzlemler, duygular, hepsi bir araya giriyor ve unutuluyor kaynaklar. ehov da bunu yapyordu, Sait Faik de. kisi de etraflarndaki insanlarn hayatlarn yazdlar. lerinde ok ok enteresan eyler hi olmad. Bakmay bilirsek hayat ok renklidir, insan manzaras dnyann en zengin manzarasdr. Yan masaya bakn, orada mutlaka bir hikaye vardr.


Tanmadnz kiilerin sohbetlerine kulak misafirlii yapmay sever misiniz?

En sevdiim ey! Hatta film izlemekten daha ok severim diyebilirim. Kendi hayatmn trajedileri beni hibir zaman alatmaz, bazen bir anne kzn yryne bakarken gzlerim yaarr. Daha dokunakldr. Bir de insanlarn arkadan grnleri daha etkileyici galiba. Geenlerde sevmediim ve hibir zaman sevemeyeceimi dndm bir insan grdm; tesadfen nmde yryordu bir akam zeri. O omuzlarnn dkl, o kafasnn hafif yamuk duruu yle iime dokundu ki, onu her eyiyle baladm. nsanlar arkadan daha savunmasz grnyor kesinlikle. Siz de zgrce vicdannz altrarak izleyebiliyorsunuz onlar.


1989'da Argos dergisinde "plak ve Deniz" balnda bir dizi fotorafnz yaynlanmt. Bana bir giri yazmsnz ve amacnz "gereklie yeni ve katlanlabilir bir form vermek ve kaosu dzenlemeye almak" olarak tanmlyordunuz. Bir yanda da "bunlara ilgisiz kalabilirsiniz, sizi ilgilendirmeyebilir de" gibi temkinli bir yaklamnz vard. Bu sinema dilinize de yakan bir giri cmlesi mi?

Belki de. Aslnda biraz genlik de kokuyor o cmleler, biraz abartl da geldi imdi bana. Biraz kendini koruma igds de var sanki o temkinli duruta. ddial ve abartl szleri sevmem diyeyim.


Annenizi, babanz, ocukluunuzun getii yerleri hayatnza dair bir sr ayrnty biliyoruz, hatta yaamnzdan kesitleri canladrabiliyoruz gzmzde, ama ahsen kendinize dair o kadar az cmle kyor ki aznzdan, bir trl Nuri Bilge Ceylan'a yaklaamyoruz bir yandan da...

Ama rportajlarda gerekler kmaz ortaya. Rportaj veren insan muhakkak biraz korunakl davranr. u teyp kapandnda ok daha drst bir konumann balayacana ben eminim. Hadi unu da syleyeyim, olabildiince de drst olmaya alrm. nk ben rportaj okumay severim; iinde drstlk oran fazla olanlar daha da ok severim. Elimden geldiince yalan sylememeye alyorum. Gerekten yeri geldiinde de zayflklarm ortaya dkmeye hazrm.


Ynetmen koltuunda otururken bir yalan yaratmak kolay mdr?

Sinemada yalan, zeki bir izleyici tarafndan ok kolay grnr bence. Sinema sanat samimiyetsizliklerini, hatalarn ok kolay ele veren bir sanat. zleyici her eyi yakalar diye dnp, sinemay da en az kendiniz kadar zeki izleyici iin yapmak gerekir.


Bamsz sinema bir zaruriyetten doduu kadar bir anlaytan, bir gelenekten douyorsa, Trkiye'de neden ok ar iledi bu sre?

Yapmaya uraan ok insan var, ben kimle konusam bir senaryosu var. Dijital teknoloji bir eyler gtrd gibi, retme eitlii konusunda bir adalet salayacaktr. Daha fazla da insan kacaktr. Kendi hayat alglad ekli sinemada gremeyen insan, kendi dnyasn yanstma arzusunu duyacaktr. eitlilik de bundan douyor. Belki bilmediimiz ncesi de var. Ylmaz Gney mesela, varolan sinemann hayalindeki sinemay karlamadn hissetmitir. in parayla ilgili olduunu da sanmyorum. O aamaya gelen herkesin bir ekilde film ekmeyi baardn grdm ben. Niyetle ilgili daha ok. Sinema yapmak ok zormu gibi bir mit var. Sinema yapanlar da, yaptklar iin nemsenmesi adna bu miti krklyorlar ne yazk ki. yi film ekmek ayr bir ey, ama film ekmek atla deve deil. Gerekten hi ok zor deil.


Ikla, karanlkla, filtrelerle oynuyorsunuz, ama bir de ehov filtresinden bahsediyorsunuz. ehov filtresi nasl yapar grnty?

Oscar Wilde'n bir laf var: "Doa sanat eserini taklit eder", sonra da diyor ki: "Farknda msnz, son gnlerde doa koronun peyzajlarna ne kadar da benzemeye balad". Hakikaten de sanat dnyann yeni bir grnn sunduu zaman, bata izleyiciye aykr grnr. Zamanla doa bu sanat eserinin etkisinde biim deitirir ve aalara, d dnyaya, mahallemize yle bakmaya balarz. ehov hikayelerini okuduktan sonra insanlara ve gerek hayata da baka bakarsnz. ehov, Sait Faik gibi ahsiyetler sayesinde son derece basit insan ilikileri bana ok renkli grnmeye balad. ehov filtresi de yle bir ey ite. Bazen insana bir arkada da byle bir gzlk verebilir.


Ryalarnz da bu filtrelerle mi grrsnz? Bulutlar filmlerinizdeki gibi kocaman ve her eyden daha koyu mudur mesela?

ok zlerek sylyorum artk ok az rya gryorum. Gryorum, ama unutuyorum galiba. Tabii o kasvetli havalar bana her zaman daha anlaml gelmitir. Fotorafyken de gkyznn beyaz kmasn istemezdik. Kasvetli havalar severim.


"Uzak"ta alt en koyu kalemle izilen ey "tarallk". Byk ehirde taral olmann eziklii dokunuyor en fazla insana. Trkiye de bir anlamda dnyann tarasnda m sizce? "Byk ehre" gittiinde, Trk insannda, Trk filminde, Trk mziinde de o eziklik, sakillik oluyor mu?

Trkiye'nin dnyann tarasnda olduu kesinlikle doru. Ben Avrupa'ya 17 yamda gitmeye baladm, oralarn farkll insan bir irkiltiyor... Trkiye'yi ne kadar tara gibi grdklerini de hissettiriyorlar size bir biimde. rettiklerimize nasl bakyorlar bilmiyorum akas, ama ben ahsen bir eziklik duymuyorum. Yurtdna gidip, sahnelere kp filmlerimle ilgili sorulara cevap verdiimde garip oluyordum bata. Ne olduunu bilmediim bir eksiklik, bir tehlike duygusu vard, ama artk o da geti.


Cannes Film Festivali jrisi neyini beendi sizce "Uzak"n?

Orasn bilemem. Zaten Cannes seici kurulu benim almalarma ainayd. "Mays Sknts"n yarmaya alp almamakta kararsz kalmlard; ben bekleyemediim iin Berlin Film Festivali'ni tercih etmitim o zaman. Yani sadece "Uzak" olmayabilir sebepleri, yine Berlin'e kaptrmak istememilerdir.


Heyecanl msnz?

Yok altm. Sadece bu filmin sat iin iyi bir frsat, hazrlanmak gerekiyor. Brorler hazrlamak, cep telefonlar kiralamak, altyazlar dnmek...


Rportajlarda sorulabilecek sorulara yant hazrlyor musunuz?

Yok, bir rportaja gittiimde aklmn tamamen temiz olmasn isterim. Yoksa yeni bir ey ok zor kyor.


Bu rportajda yeni bir ey kt m?

kt galiba, baz eyleri iyi kazdnz. Ayn sorunun cevab da ayn olur.

(Pnar n, Turkish Time)

Trk sinemasnn en zgn isimlerinden biri Nuri Bilge Ceylan. Evin bir kesinde sessiz sessiz oynayan bir ocuu andryor, sonra o keden elinde ahane bir resimle kp, konuyu komuyu hayran ediyor; "Kasaba", "Mays Sknts", "Uzak"...  
DVD RafTm

Elizabeth Altn a
Kirazn Tad
Yumurta
Bir Rya in At
Otomatik Portakal
EkstraTm

Kk Arap'n Fendi nyarglar Yendi / Hale Sert
Edeb Eserlerin "Filim Diline" Tercmesi / Erol Gney
Sinema Sanatyla lgili Kitaplar
ryen Sinema / Susan Sontag (eviren: Ahmet Yurtkul)
z BrakanlarTm

Biraz Sakar Biraz irkin Fazlasyla Komik Bir Fenomen: Kemal Sunal / Ahmet Aksoy
Gerilime Bir Adm Daha Yakn ekim: Bran De Palma / Abdullah mer Yavuz
Direnii Bir Makinistin Portresi / Zafer Ik
Gerilime Bir Adm Daha Yakn ekim: Brian De Palma / Abdullah mer Yavuz
Sinema Literatrne Spaghetti Western'i Kazandran Adam: Sergio Leone / Ahmet Aksoy

Yorum yazabilmeniz iin ye olmanz gerekiyor. ye olmak iin tklayn.

(ye iseniz sayfann en stnde sa tarafta yer alan ksmdan giri yapmalsnz.)


Henz yorum yaplmam.

ye Girii
Kullanc ad
ifre
Beni hatrla
ifremi unuttum!
cretsiz ye Olun!
Son 10 Yorum
toplant (10.12.2013 - 17:25)
tek st (26.02.2013 - 01:08)
yok var, var var (26.02.2013 - 01:06)
Ho bir yaz (17.08.2012 - 00:19)
beklerken (27.05.2012 - 21:07)
bir yorum (21.12.2011 - 20:20)
bir yorum (21.12.2011 - 20:13)
ite tam da byle (18.11.2011 - 20:37)
Gitmek (18.11.2011 - 19:53)
ELF LAM RA (28.10.2011 - 00:02)
Yorum iin ye olun!