[ Haberler -> Tasarım Haberleri ]

Picasso'nun En Sevdiği Ressam İstanbul'da

04.08.2007 - 10:03

Resimlerindeki samimiyet ve sıcaklıktan ötürü Picasso'nun en sevdiği sanatçı, nam-ı diğer 'naif sanatın efsanesi' Niko Pirosmani (1862-1918), yaz ortasında Suna ve İnan Kıraç Vakfı Pera Müzesi'ne konuk oldu. Eserleri Türkiye'de ilk kez sergilenen sanatçı İstanbul'a, komşu ülke Gürcistan'ın insanlarını, rengârenk kırlarını, geleneklerini, coşkusunu ve hüznünü anlattığı 35 resim ile geldi.

Pera Müzesi'nde üç sergi birden açıldı. Picasso'nun hayranlık duyduğu efsanevi ressam Pirosmani'nin naif resimleri 7 Ekim'e kadar ziyaretçilerini bekliyor.

Eserleri kadar hayatının öyküsü de bir hayli hüzünlü Pirosmani'nin. Resme çok erken yaşlarda başlayan sanatçıya resim eğitimi almak nasip olmaz. Para kazanmak için yollara düşer, kapı kapı dolaşır, tavernalara, atölyelere resim yapar. Evsiz ve yalnız yaşar çoğu zaman. Parası yettiğinde, bir bodrum katında ya da merdiven altında ufak bir oda kiralar, çalıştığı yerlerde geceler. Çoğu eserini sanatının alamet-i farikası olan siyah muşamba üzerine yapar. Kimi zaman da mukavva ve teneke olur tuvali. Eserlerini çok kısa bir sürede tamamlar, bir tablo birkaç saatini ya da bir gününü alır. Bu hızlı ressamın resimlerindeki sadelik ve iç içe geçmiş ışıltının yanında, doğayla, insanlarla ve hayvanlarla kurduğu sıcak ilişki de dikkat çeker; resimlerinde hayata dokunur adeta. Köylü kadınlardan su taşıyan çocuklara, karacalardan kartallara pek çok naif çalışmasıyla tabiatın ve kır hayatının konuşan dili olur. Uçsuz bucaksız bir sevgiyle resmettiği tablolarında herkes kendinden bir şeyler bulur.

Mezarının yeri bile bilinmiyor

Pirosmani'nin sanatı, 1912 yılında, şair İlya Zdaneviç, onun ressam kardeşi Kiril ve sanatçı Michael Le Dantiu tarafından keşfedilir. Ustanın bir tablosunu tesadüfen gören üçlü, ona Moskova'da bir sergi açarlar. Sanat çevreleri Pirosmani'nin işlerini ilgiyle karşılar ve ünü günden güne artar. Ama bu yükseliş çok uzun sürmez. Kısa bir süre sonra, (hâlâ anlaşılamayan bir sebepten ötürü) sanatçının bir gazetede tuhaf bir karikatürü yayımlanır. Bu vaka, sanatçıya çok dokunur, maddi manevi sarsıntılar yaşar. Ara ara dostları onu ziyarete gelseler de Pirosmani yalnız ve unutulmuş olarak, 1918'de ölür. Mezarının nerede olduğunu ise hâlâ bilen yoktur. Kendi döneminde kadri kıymeti bilinmeyen bu naif sanatçı, ölümünden yıllar sonra kıymetlenir. Hayatına dair araştırmalar yapılır, hakkında yazılar yazılır, resimleri toplanır, alınır, satılır. Nihayet, dünyaca tanınır ama ondan çok az sayıda eser kalmıştır.

Picasso, en sevdiğim ressam dediği Pirosmani'yi Pera'daki sergisinde yalnız bırakmamış. Monsenyör Otto Mauer'in Koleksiyonu'ndan seçilen '20. Yüzyıl Ustalarından Baskı, Desen ve Suluboyalar' başlıklı sergi ile Picasso, Chagall, Klimt, Schiele, Giacometti gibi ünlü sanatçıların eserleri naif ressamın komşusu olmuş. Pera Müzesi'ndeki bu ikinci serginin koleksiyonu 'Otto Mauer' adlı bir Katolik rahibe ait. Mauer, din adamlığının yanı sıra çağdaş sanatın bütün türlerine düşkün, inanç ya da kökenleri ne olursa olsun, tüm avangart sanatçılara ilgiyle yaklaşabilen, tutkulu bir koleksiyoncu. Bu tutkusu sonucunda 1945'lerden başlayarak oluşturduğu büyük koleksiyon, yaklaşık 3 bin sanat eserinden oluşuyor. Baskı, suluboya ve desen çalışmalarından oluşan sergideki yaklaşık 25 eserin çoğu, ilk kez İstanbul'a konuk oluyor. Sergi aynı zamanda İstanbul'daki "Viyana Günleri"nin bir uzantısı niteliğini taşıyor.

Pera Müzesi'nde, Pirosmani ve Otto Mauer Koleksiyonu'nun sergilendiği mekandan bir kat yukarı çıktığınızda ise sizi Yıldız Teknik Üniversitesi Sanat ve Tasarım Fakültesi öğrencilerinin 'İşleyen Mekân' başlıklı çalışması bekliyor. Geleceğin sanatçılarına destek vermek amacıyla üniversite öğrencilerine kapılarını açan Pera, geçtiğimiz yıl Marmara Üniversitesi öğrencilerini ağırlamıştı. Bu yılki genç sanatçılar sergisinde, farklı alanlarda eğitim gören yıldızlı öğrencilerin tasarımları ve çeşitli yerleştirmeleri bulunuyor. Pera Müzesi'nde 7 Ekim'e kadar sanatseverleri bekleyen bu üç sergi, yazın sıcağına serinlik katacaktır, şüphesiz.

(Zaman)